Phúc lợi & Đãi ngộ Chế độ phúc lợi Phụ cấp là gì? 6 chế độ phụ cấp quan trọng nhất...

Phụ cấp là gì? 6 chế độ phụ cấp quan trọng nhất trong doanh nghiệp

Để thu hút người lao động làm việc, ngoài chế độ lương cơ bản phù hợp thì còn có các loại phụ cấp trong doanh nghiệp nhằm mục đích hỗ trợ, đảm bảo quyền lợi cho người lao động khi làm việc. Các khoản phụ cấp được nhiều văn bản pháp luật quy định và ảnh hưởng trực tiếp tới người lao động nên đòi hỏi doanh nghiệp phải có các chính sách phù hợp, chính xác. Bài viết này sẽ phân tích mục đích của phụ cấp và danh sách 6 chế độ phụ cấp quan trọng nhất trong doanh nghiệp hiện nay. 

phu cap la gi cac loai phu cap doanh nghiep

>> 5 bước xây dựng chế độ phúc lợi cho nhân viên cập nhật 2022

>> Phương pháp giải quyết bài toán quản lý tiền lương khoa học, hiệu quả trong doanh nghiệp

Phụ cấp là gì? Mục đích của phụ cấp

Phụ cấp hay phụ cấp lương là khoản tiền người sử dụng lao động hỗ trợ nhân viên của mình nhằm bù đắp cho người lao động phải chịu thiệt thòi hoặc làm việc trong một số điều kiện nhất định. 

Các yếu tố này có thể liên quan tới điều kiện lao động, độ phức tạp của công việc, điều kiện sinh hoạt của nhân viên khi làm việc tại doanh nghiệp,… Cụ thể như sau:

– Bù đắp yếu tố điều kiện lao động: gồm các công việc nặng nhọc, có yếu tố độc hại. 

– Bù đắp yếu tố tính chất phức tạp công việc: gồm các công việc đòi hỏi trình độ chuyên môn cao hoặc thời gian đào tạo lâu năm; có yêu cầu về thâm niên, kinh nghiệm hay kỹ năng làm việc, giao tiếp,…

– Bù đắp các yếu tố điều kiện sinh hoạt: gồm các công việc công tác ở khu vực xa xôi, hẻo lánh, khí hậu khắc nghiệt hoặc chi phí sinh hoạt cao; hoặc các công việc thường xuyên phải luân chuyển công tác và thay đổi địa điểm làm việc cũng như nơi ở.

– Bù đắp các yếu tố thu hút lao động: gồm các công việc liên quan tới chính sách khuyến khích người lao động làm việc tại các thị trường, vùng kinh tế mới; các ngành nghề hạn chế về cung ứng trong thị trường lao động. 

Tại một số doanh nghiệp, phụ cấp có thể là các khoản bổ sung ngoài lương như tiền xăng xe, tiền ăn, tiền điện thoại,… 

phu cap la gi muc dich cua phu cap
Một số doanh nghiệp coi các khoản hỗ trợ như xăng xe, cơm trưa,…là phụ cấp

Phân biệt phụ cấp với trợ cấp

Dưới đây là bảng so sánh giữa phụ cấp và trợ cấp:

Phụ cấp  Trợ cấp 
Khái niệm Là khoản thu nhập ngoài lương gần như “bắt buộc” phải trả cho người lao động vì họ xứng đáng được hưởng thêm, để bù đắp cho những thiệt thòi/vấn đề phát sinh trong quá trình làm việc. Là khoản tiền cấp cho người lao động khi họ rơi vào hoàn cảnh buộc phải tạm ngừng lao động, được tính trên cơ sở số tiền bảo hiểm xã hội (BHXH) mà người đó đã đóng. 
Chế độ
  • Phụ cấp nặng nhọc, độc hại; 
  • Phụ cấp trách nhiệm; 
  • Phụ cấp chức vụ; 
  • Phụ cấp khu vực;…
  • Trợ cấp ốm đau; 
  • Trợ cấp thai sản; 
  • Trợ cấp hưu trí; 
  • Trợ cấp thất nghiệp;…
Đối tượng hưởng Tùy thuộc vào đối tượng người lao động và tính chất công việc. Tùy thuộc vào đối tượng và hoàn cảnh làm việc. 
Mức hưởng Do doanh nghiệp quyết định, dựa trên tính chất công việc và ngân sách công ty.  Tùy thuộc vào từng loại chế độ khác nhau và không thấp hơn so với quy định pháp luật. 

Đặc điểm

Thông thường sẽ được tính đóng BHXH, trừ khi khoản phụ cấp thuộc 14 chế độ không tính đóng BHXH.  BHXH chi trả các khoản trợ cấp tùy theo mức bảo hiểm của từng trường hợp cụ thể. 

 

Các loại phụ cấp lương trong doanh nghiệp hiện nay

Chế độ phụ cấp nặng nhọc, nguy hiểm, độc hại

Đây là chế độ áp dụng với đối tượng người lao động làm việc trong điều kiện có yếu tố nguy hiểm, độc hại hoặc đặc biệt nguy hiểm. 

Đối với loại phụ cấp này, các doanh nghiệp sẽ cần rà soát, phân loại và so sánh mức độ nặng nhọc, nguy hiểm của công việc với điều kiện lao động bình thường. Từ đó làm cơ sở xác định chính xác mức phụ cấp. Tuy nhiên, dù con số cuối cùng là bao nhiêu thì mức phụ cấp lương này vẫn phải đảm bảo:

  • Công việc có điều kiện làm việc độc hại, nặng nhọc, nguy hiểm: Mức phụ cấp thấp nhất là 5% và cao nhất là 10% mức lương trong điều kiện làm việc bình thường; 
  • Công việc có điều kiện làm việc ĐẶC BIỆT độc hại, nặng nhọc, nguy hiểm: Mức phụ cấp thấp nhất là 7% và cao nhất là 15% mức lương trong điều kiện làm việc bình thường; 

Về cách thức thanh toán, loại phụ cấp này sẽ được trả vào kỳ lương hàng tháng, dựa trên thời gian người lao động làm việc trong điều kiện khó khăn kể trên. Nếu thời gian làm việc chưa tới 4h thì sẽ được tính lương ½ ngày; làm việc từ 4h trở lên sẽ được tính lương cả ngày.

Chế độ phụ cấp trách nhiệm

Phụ cấp trách nhiệm là chế độ áp dụng với người lao động đảm nhiệm các công việc có tính quản lý như tổ trưởng, quản đốc, đội trưởng,… hoặc một số công việc đòi hỏi trách nhiệm và sự trung thực cao như thủ kho, thủ quỹ,… 

Đối với hình thức này, các công ty cần đánh giá mức độ yêu cầu trách nhiệm của công việc để xác định mức phụ cấp cụ thể. Tuy nhiên, các tổ chức cần đảm bảo mức hỗ trợ không vượt quá 10% mức lương hiện tại của nhân sự hoặc mức lương tương ứng theo vị trí trong thang bảng lương. 

Mức phụ cấp trách nhiệm sẽ được chi trả cho nhân sự trong cùng kỳ trả lương hàng tháng. Trong trường hợp nhân viên nghỉ việc hoặc ngừng đảm nhận công việc có quyền hưởng phụ cấp từ 1 tháng trở lên, người này sẽ bị cắt khoản phụ cấp trách nhiệm. 

Chế độ phụ cấp lưu động

che do phu cap luu dong
Một số công việc được hưởng phụ cấp lao động như thi công các công trình xây dựng; khảo sát, đo đạc địa hình, địa chính;…

Phụ cấp lưu động là phụ cấp hỗ trợ các nhân viên lao động làm nghề hoặc các công việc yêu cầu phải luân chuyển công tác, thay đổi địa chỉ làm việc và nơi ở thường xuyên. Một số công việc được hưởng loại phụ cấp này có thể kể đến như: thi công các công trình xây dựng; khảo sát, đo đạc địa hình, địa chính; tìm kiếm, khoan thăm dò khoáng sản; nạo vét các công trình đường thủy;…

Mức phụ cấp này sẽ được các doanh nghiệp tự tính toán và cần đảm bảo không vượt quá 10% mức lương hiện tại hoặc mức lương quy định trong bảng lương của doanh nghiệp. 

Người lao động được hưởng phụ cấp lưu động sẽ nhận phụ cấp theo số ngày lưu động thực tế và được trả trong kỳ lương mỗi tháng. 

Chế độ phụ cấp thu hút

Đối với các vùng kinh tế mới hoặc vùng có điều kiện đặc biệt khó khăn, người lao động công tác tại đây sẽ được hưởng chế độ phụ cấp thu hút. Tùy vào địa bàn làm việc và tính chất công việc, mức hỗ trợ cho người lao động sẽ khác nhau. Tuy nhiên, số tiền cao nhất được nhận theo quy định không vượt quá 35% mức lương cơ bản hoặc mức lương của chức danh theo bảng lương doanh nghiệp. 

Thời gian áp dụng chế độ này thường từ 3 – 5 năm, tùy thuộc vào loại hình công việc và điều kiện của địa bàn làm việc. 

Chế độ phụ cấp khu vực

Phụ cấp khu vực là hình thức áp dụng đối với những người làm việc tại các khu vực được Nhà nước quy định hưởng phụ cấp. 

Để biết thêm thông tin về Danh mục địa bàn hưởng phụ cấp khu vực, các doanh nghiệp có thể tham khảo Phụ lục ban hành kèm Thông tư liên tịch số 11/2005/TTLT-BNV-BLĐTBXH-BTC-UBDT ngày 05/01/2005 của liên tịch Bộ Nội vụ, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, Bộ Tài chính, Ủy ban Dân tộc và các văn bản sửa đổi, điều chỉnh, bổ sung.

Theo đó, mức phụ cấp sẽ do công ty quyết định và tối đa sẽ bằng mức lương tuyệt đối mà các cán bộ hoặc công chức trên địa bàn đang hưởng.

Chế độ phụ cấp chức vụ

phu cap chuc vu
Phụ cấp chức vụ được áp dụng dành cho các Trưởng/Phó trưởng phòng (ban) trong các doanh nghiệp.

Phụ cấp chức vụ được áp dụng dành cho các Trưởng/Phó trưởng phòng (ban) trong các doanh nghiệp. Loại chế độ này độc lập với phụ cấp trách nhiệm. 

Các doanh nghiệp sẽ đánh giá mức độ phức tạp của công việc, so sánh tương quan chuyên môn, nghiệp vụ để xác định mức hỗ trợ. Mức phụ cấp cao nhất không được vượt quá 15% mức lương chuyên môn cao nhất trong bảng lương của doanh nghiệp. 

Cách tính các loại phụ cấp trong doanh nghiệp

Trong các loại phụ cấp trách nhiệm trong doanh nghiệp được nêu trên thì chỉ có phụ cấp trách nhiệm là phụ thuộc vào thỏa thuận của doanh nghiệp và người lao động, còn những loại phụ cấp khác được Nhà Nước quy định tương đối rõ ràng ở các văn bản.

Phụ cấp trách nhiệm hiện nay có 4 mức: 0.1, 0.2, 0.3, 0.5 so với mức lương chính. Để đưa ra được mức phụ cấp trách nhiệm phù hợp, nó phụ thuộc vào chức danh và trách nhiệm trong công việc mà người đó đảm nhận.

Tuy nhiên, trong các doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam hiện nay thì chỉ áp dụng mức phụ cấp trách nhiệm 0.1 dành cho các cấp bậc thông thường: tổ trưởng, nhóm trưởng, trưởng bộ phận, phó trưởng bộ phận. Những người có trách nhiệm quản lý thì được hưởng phụ cấp trách nhiệm và các loại phúc lợi trong doanh nghiệp.

Còn trường hợp hưởng phụ cấp trách nhiệm 0.5, 0.3, 0.2 thuộc quản lý cấp cao làm việc trong các cơ quan thuộc quyền quản lý của Nhà Nước như Huấn luyện viên trưởng cấp quốc gia, lái xe phục vụ bộ trưởng, thứ trưởng và thủ tướng chính phủ,…

Cách giải quyết những tranh chấp về các loại phụ cấp trong doanh nghiệp

Trong doanh nghiệp với số lượng lớn người lao động thì không thể tránh khỏi những tranh chấp về quyền lợi, sự không hài lòng của người lao động đối với chế độ của doanh nghiệp.

Hiện thực thì không phải bất kì một doanh nghiệp nào cũng thực hiện đầy đủ phụ cấp trong doanh nghiệp mà Nhà nước quy định. Do đó, việc tranh chấp, kiện tụng là điều dễ hiểu.

Vậy để giải quyết những tranh chấp về chế độ phụ cấp cũng như phúc lợi giữa doanh nghiệp và người lao động thì người quản lý nhân sự cần làm những gì?

Trước tiên, người quản lý nhân sự cần tìm hiểu rõ nguyên nhân và thực hiện bước hòa giải với người lao động bằng cách lắng nghe và tiếp nhận ý kiến của họ, giải quyết những thắc mắc, đảm bảo đúng quyền lợi cho người lao động và người sử dụng lao động.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay thường rất chú ý đến chế độ phụ cấp, trợ cấp cho người lao động để đảm bảo cuộc sống cho họ. Ngoài ra, với những doanh nghiệp có lợi nhuận cao, họ cũng tăng thêm những phúc lợi cho người lao động nhằm khuyến khích, động viên họ phát huy tối đa năng lực bản thân giúp công ty ngày càng phát triển.

Quản lý lương thưởng, phụ cấp thông minh, tinh gọn với AMIS Tiền lương

Trong thực tiễn hoạt động, mỗi nhân viên có thể được nhận nhiều loại phụ cấp khác nhau. Nhân viên này có thể nhận phụ cấp khác so với nhân viên cùng phòng ban. Điều này đòi hỏi nhân viên C&B phải có phương pháp quản lý và tính toán khoa học, rõ ràng để giảm thiểu sai sót. 

Nắm bắt được thị hiếu này, AMIS Tiền lương ra đời với nhiệm vụ tối ưu hóa hiệu suất của các HR tiền lương với các chức năng chính bao gồm:

  • Tự động khai báo các chính sách lương thưởng, phụ cấp, khấu trừ; 
  • Tự động tính lương và phụ cấp theo các công thức gợi ý hoặc tùy chỉnh theo tính chất hoạt động của doanh nghiệp; 
  • Tự động tính các loại phụ cấp, khấu trừ theo đúng quy định trong hồ sơ & quy định của Nhà nước; 
  • Quản lý tình hình chi trả lương, theo dõi và báo cáo phân tích thu nhập, phụ cấp, phúc lợi. 

Đăng ký trải nghiệm AMIS Tiền lương hoàn toàn miễn phí 

5/5 - (1 bình chọn)

Nguyễn Doanh Hùng là một chuyên gia với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý và điều hành doanh nghiệp, Ông thường xuyên có những chia sẻ với nội dung hữu ích thông qua các bài viết về chủ đề quản lý và điều hành doanh nghiệp của MISA AMIS.
Về tác giả | Bài đã đăng

Chia sẻ bài viết hữu ích này