Quản lý - điều hành Công nghệ & đổi mới sáng tạo Hợp đồng bảo hiểm là gì? Những lưu ý cần biết khi...

Hợp đồng bảo hiểm là gì? Những lưu ý cần biết khi ký kết

Bảo hiểm là một thuật ngữ không còn xa lạ khi những dịch vụ về bảo hiểm đã trở nên rất phổ biến trong những năm qua. Để có thể sử dụng dịch vụ bảo hiểm, các cá nhân, doanh nghiệp phải giao kết hợp đồng bảo hiểm với các bên công ty cung cấp loại hình dịch vụ này.

Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rõ những điều khoản trong hợp đồng bảo hiểm được luật quy định như thế nào và cần chú ý những gì nên còn có nhiều thiệt thòi khi giao kết. Trong bài viết này, MISA sẽ đưa ra những thông tin toàn diện về hợp đồng bảo hiểm và những điều cần lưu ý khi giao kết loại hợp đồng này.

I. Hợp đồng bảo hiểm là gì?

Theo bộ luật dân sự 2005, hợp đồng bảo hiểm được định nghĩa như sau:

“Hợp đồng bảo hiểm là sự thoả thuận giữa các bên, theo đó bên mua bảo hiểm phải đóng phí bảo hiểm, còn bên bảo hiểm phải trả một khoản tiền bảo hiểm cho bên được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.”

1. Các loại hợp đồng bảo hiểm

Các loại hợp đồng bảo hiểm

Có nhiều loại hợp đồng bảo hiểm hiện nay, tuy nhiên tất cả được chia thành ba loại chính như sau:

  • Hợp đồng bảo hiểm con người: Đây là loại hợp đồng có đối tượng là tuổi thọ, tính mạng, tình trạng sức khỏe và năng lực lao động của con người được bảo hiểm. Với loại hợp đồng này, người bảo hiểm có giới hạn trách nhiệm chi trả một khoản tiền cao nhất cho người được bảo hiểm trong trường hợp sự kiện bảo hiểm xảy ra.
  • Hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự: Bên bảo hiểm, theo loại hợp đồng này, có trách nhiệm bồi thường thiệt hại với bên thứ 3 thay cho bên tham gia bảo hiểm nếu có sự kiện bảo hiểm xảy ra trong thời hạn bảo hiểm.
  • Hợp đồng bảo hiểm tài sản: Khác với hợp đồng bảo hiểm con người, giá trị bảo hiểm của loại hợp đồng này có thể xác định được vì đối tượng bảo hiểm là tài sản, cụ thể bao gồm những vật có thực, tiền và giấy tờ có giá trị quy đổi thành tiền và các quyền tài sản.

2. Những thuật ngữ hay gặp trong hợp đồng bảo hiểm

các thuật ngữ trong hợp đồng bảo hiểm

Dưới đây là 5 thuật ngữ thường gặp trong hợp đồng bảo hiểm mà các tổ chức, cá nhân hay nhầm lẫn

  • Doanh nghiệp bảo hiểm (Bên bảo hiểm): Đây là những doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bảo hiểm, được thành lập, hoạt động và tổ chức tuân thủ theo pháp luật về kinh doanh các loại hình bảo hiểm.
  • Bên mua bảo hiểm: Đây là những cá nhân, tổ chức có nhu cầu bảo hiểm và giao kết hợp đồng bảo hiểm với bên cung cấp bảo hiểm, đồng thời có trách nhiệm trả phí bảo hiểm.
  • Người được bảo hiểm: Đây là những cá nhân, tổ chức có tài sản, trách nhiệm dân sự hoặc tính mạng được bảo hiểm theo các thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm. Người được bảo hiểm có thể đồng thời là người thụ hưởng.
  • Người thụ hưởng bảo hiểm: Đây là những cá nhân, tổ chức được chỉ định nhận tiền bảo hiểm theo hợp đồng bảo hiểm con người bởi bên mua bảo hiểm.
  • Phí bảo hiểm: Bên mua bảo hiểm có trách nhiệm đóng phí bảo hiểm cho cho doanh nghiệp bảo hiểm theo phương thức và các điều kiện thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm.

II. Những đặc điểm của hợp đồng bảo hiểm

tính chất của hợp đồng bảo hiểm

1. Tính chất của hợp đồng bảo hiểm

Ngoài những tính chất chung được quy định trong hợp đồng dân sự, hợp đồng bảo hiểm còn có một số tính chất riêng biệt gắn liền với đặc trưng của ngành bảo hiểm như sau:

  • Tính tương thuận: Hợp đồng bảo hiểm được thiết lập dựa trên sự chấp thuận của cả đôi bên trên nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, tự do giao kết trong khuôn khổ pháp luật và đạo đức xã hội.
  • Tính song vụ: Các bên đều có quyền và nghĩa vụ tương ứng khi ký kết hợp đồng bảo hiểm, nghĩa vụ bên này chính là quyền lợi bên kia. Bên mua bảo hiểm có quyền yêu cầu doanh nghiệp bảo hiểm giải đáp đầy đủ về các điều khoản và đơn phương đình chỉ hợp đồng trong một số trường hợp. Bên doanh nghiệp bảo hiểm có quyền yêu cầu bên mua cung cấp trung thực, chính xác những thông tin cần thiết.
  • Mang tính chuyển dịch rủi ro: Bên được bảo hiểm trả phí bảo hiểm cho bên cung cấp bảo hiểm để dịch chuyển rủi ro sang bên bảo hiểm. Việc này giúp bên mua bảo hiểm được đảm bảo về an toàn, kinh tế nếu những rủi ro xuất hiện. Tuy nhiên, những rủi ro này không thể được dự đoán trước bao giờ sẽ xảy ra, xảy ra ở đâu, mức độ tổn thất là bao nhiêu …
  • Tính chất tiền tệ: Bên bảo hiểm có nghĩa vụ chi trả tiền khi sự kiện bảo hiểm xảy ra, còn bên được bảo hiểm có nghĩa vụ trả phí bảo hiểm duy trì trong từng khoảng thời gian như đã thỏa thuận.
  • Tính chất gia nhập: Nội dung của hợp đồng bảo hiểm do bên cung cấp bảo hiểm soạn trước. Nếu bên mua bảo hiểm thấy hợp với nhu cầu thì có thể đồng ý giao kết.

2. Hình thức và nội dung của hợp đồng bảo hiểm

Khác với những loại hợp đồng có thể được giao kết bằng nhiều phương thức như lời nói thì hợp đồng bảo hiểm bắt buộc phải lập thành văn bản. Đơn bảo hiểm hoặc giấy chứng nhận bảo hiểm chính là bằng chứng giao kết hợp đồng bảo hiểm.

Về nội dung của hợp đồng bảo hiểm, trên mỗi bản hợp đồng bảo hiểm cần có những nội dung sau để đảm bảo quyền và nghĩa vụ của các bên:

STT Nội dung cần có
1 Thông tin của doanh nghiệp bảo hiểm, bên mua bảo hiểm, người được bảo hiểm/người thụ hưởng (tên, địa chỉ)
2 Đối tượng bảo hiểm
3 Số tiền bảo hiểm, giá trị tài sản được bảo hiểm
4 Điều kiện, điều khoản và phạm vi bảo hiểm
5 Bảo hiểm trong bao lâu
6 Phí bảo hiểm và phương thức đóng
7 Thời hạn và phương thức bên bảo hiểm trả nếu sự kiện bảo hiểm xảy ra
8 Những điều khoản giải quyết tranh chấp
9 Thời gian giao kết hợp đồng (ngày, tháng, năm)

Ngoài 9 nội dung nêu trên, các bên cũng có thể thỏa thuận và đưa những điều khoản khác vào hợp đồng bảo hiểm nếu thấy phù hợp.

3. Phí bảo hiểm

Đây là khoản tiền mà bên mua bảo hiểm phải chi trả cho doanh nghiệp cung cấp bảo hiểm. Phí bảo hiểm có thể được đóng một lần hoặc định kỳ, tùy vào sự thỏa thuận của các bên. Trường hợp bên mua chậm trễ trong việc thanh toán phí bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm có quyền ấn định một khoảng thời gian cho bên mua để thanh toán.

Nếu bên mua bảo hiểm vẫn không hoàn thành nghĩa vụ chi trả thì bên bán bảo hiểm có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng mà không cần báo trước.

III. Nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng bảo hiểm

nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng

1. Nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm và bên được bảo hiểm

  • Bên mua có nghĩa vụ phải cung cấp một cách trung thực và chính xác những thông tin liên quan đến đối tượng bảo hiểm mà bên bán bảo hiểm yêu cầu, trừ thông tin mà bên bảo hiểm đã biết.
  • Nếu thông tin cung cấp cho bên bảo hiểm là sai lệch do cố ý để trục lợi thì bên bảo hiểm có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng và thu phí bảo hiểm của bên mua bảo hiểm đến thời điểm chấm dứt hợp đồng.
  • Bên được bảo hiểm phải tuân thủ mọi điều khoản đã thỏa thuận, đồng thời có nghĩa vụ thực hiện các biện pháp phòng ngừa thiệt hại.
  • Trường hợp bên được bảo hiểm có lỗi không thực hiện các biện pháp phòng ngừa và vẫn tiếp tục không thực hiện các biện pháp phòng ngừa sau khoảng thời gian được ấn định thì bên bảo hiểm có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng và không trả tiền bảo hiểm nếu sự kiện bảo hiểm xảy ra.
  • Khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, bên mua bảo hiểm/bên được bảo hiểm có nghĩa vụ báo cho bên bảo hiểm trong thời gian sớm nhất và thực hiện những biện pháp mà khả năng cho phép để hạn chế thiệt hại.

2. Nghĩa vụ của bên bán bảo hiểm

  • Bên cung cấp bảo hiểm có nghĩa vụ trả tiền cho bên được bảo hiểm trong khoảng thời gian đã thỏa thuận trong hợp đồng. Nếu không có thời gian ấn định thì trong thời hạn 15 ngày kể từ khi nhận được giấy tờ bảo hiểm hợp lệ, bên bảo hiểm có nghĩa vụ thanh toán tiền bảo hiểm.
  • Trường hợp sự kiện bảo hiểm xảy ra, nếu có bên thứ 3 bỏ ra chi phí để hạn chế thiệt hại thì bên bảo hiểm phải thanh toán chi phí hợp lý cho bên thứ 3.
  • Trường hợp bên bảo hiểm không hoàn thành nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm trong thời gian đã ấn định, bên bảo hiểm phải trả lãi cho số tiền chậm trả tương ứng với số ngày chậm trả theo lãi suất của nhà nước quy định tại thời điểm bảo hiểm.

Trên đây là toàn bộ những thông tin trả lời cho câu hỏi hợp đồng bảo hiểm là gì mà MISA muốn chia sẻ tới các tổ chức, cá nhân. Việc nắm rõ những thông tin trên chắc chắn sẽ giúp các cá nhân và tổ chức hạn chế được những rủi ro khi giao kết hợp đồng bảo hiểm trong tương lai.

Luật sư Nguyễn Xuân Nhất

Các thông tin trong bài viết được tham khảo từ Luật sư Nguyễn Xuân Nhất.

Tôi là luật sư Nguyễn Xuân Nhất. Tôi tốt nghiệp chuyên ngành luật tổng hợp và có hơn 5 năm kinh nghiệm tư vấn cho các doanh nghiệp về lĩnh vực luật dân sự, luật lao động, luật kinh tế.

5/5 - (1 bình chọn)
Chia sẻ bài viết hữu ích này