Thông tư 58/2026/TT-BTC đã thay thế Thông tư 132, đồng thời quy định lại hệ thống chứng từ và sổ kế toán áp dụng cho doanh nghiệp siêu nhỏ theo từng phương pháp nộp thuế. Việc lựa chọn đúng chế độ kế toán không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng quy định mà còn đảm bảo việc xác định nghĩa vụ thuế được chính xác và thuận tiện hơn.
Vậy thuế GTGT và TNDN doanh nghiệp siêu nhỏ Thông tư 58 được phân loại như thế nào? Doanh nghiệp đang áp dụng phương pháp nộp thuế nào và phải sử dụng những loại sổ kế toán nào tương ứng? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong nội dung dưới đây của MISA AMIS.
1. Tại sao Thông tư 58 phân loại chế độ kế toán theo phương pháp nộp thuế?
Thông tư thay thế thông tư 132 tiến hành phân loại chế độ kế toán theo phương pháp nộp thuế nằm đảm bảo hệ thống sổ sách phù hợp với cách xác định nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp siêu nhỏ và giúp giảm gánh nặng tuân thủ không cần thiết.
Bên cạnh đó còn có một số lý do khác có thể kể đến như:
- Phù hợp với phương pháp tính thuế của doanh nghiệp. Mỗi phương pháp nộp thuế có yêu cầu khác nhau về thông tin kế toán cần theo dõi.
- Đơn giản hóa sổ sách đối với doanh nghiệp nộp thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu. Doanh nghiệp chủ yếu theo dõi doanh thu nên chỉ cần áp dụng hệ thống sổ kế toán đơn giản.
- Đảm bảo đủ dữ liệu đối với doanh nghiệp tính thuế trên thu nhập tính thuế hoặc áp dụng phương pháp khấu trừ. Doanh nghiệp phải theo dõi thêm chi phí, hàng tồn kho, tiền và nghĩa vụ thuế GTGT để phục vụ việc xác định số thuế phải nộp.
- Tạo sự linh hoạt trong lựa chọn và áp dụng chế độ kế toán. Doanh nghiệp được sử dụng danh mục sổ kế toán tương ứng với phương pháp nộp thuế đang áp dụng.
- Thuận lợi khi thay đổi phương pháp nộp thuế. Khi chuyển đổi phương pháp tính thuế, doanh nghiệp chỉ cần chuyển sang hệ thống sổ kế toán tương ứng theo quy định.
- Xác định rõ trách nhiệm lập Báo cáo tài chính. Doanh nghiệp nộp thuế TNDN trên thu nhập tính thuế phải lập Báo cáo tài chính năm; trường hợp nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu không bắt buộc thực hiện nghĩa vụ này.
- Giảm chi phí và thủ tục kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ. Doanh nghiệp không phải duy trì hệ thống sổ sách phức tạp khi phương pháp tính thuế không yêu cầu theo dõi chi tiết.
Thông tư 58 thay đổi hệ thống sổ kế toán theo từng phương pháp nộp thuế. MISA AMIS Kế toán đã sẵn sàng cập nhật đầy đủ các mẫu sổ, giúp kế toán ghi nhận dữ liệu chính xác và tuân thủ quy định mới.
2. Doanh nghiệp nộp thuế GTGT và thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu
Căn cứ theo Điều 5 Thông tư 58/2026, doanh nghiệp siêu nhỏ thuộc diện nộp thuế GTGT và thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu được áp dụng chế độ kế toán đơn giản nhất trong bốn trường hợp quy định tại Thông tư.
Đối với nhóm doanh nghiệp này, chứng từ kế toán chủ yếu là hóa đơn bán hàng và các chứng từ khác liên quan đến việc xác định doanh thu phát sinh trong kỳ. Các chứng từ được sử dụng làm căn cứ ghi sổ và phục vụ việc xác định nghĩa vụ thuế theo quy định hiện hành.
Về hệ thống sổ kế toán, doanh nghiệp sẽ sử dụng sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu số S1-DNSN). Loại sổ này dùng để theo dõi doanh thu phát sinh theo từng nhóm hàng hóa, dịch vụ có cùng tỷ lệ thuế, giúp doanh nghiệp xác định chính xác số thuế GTGT và thuế TNDN phải nộp theo tỷ lệ % trên doanh thu.
| Nội dung | Link tải |
| Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu số S1-DNSN) – File Excel | Tại đây |
| Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu số S1-DNSN) – File Word | Tại đây |
| Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu số S1-DNSN) – File PDF | Tại đây |
3. Doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo tỷ lệ % trên doanh thu và nộp thuế TNDN trên thu nhập tính thuế
Điều 6 Thông tư 58/2026/TT-BTC quy định đối với doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế GTGT theo tỷ lệ % trên doanh thu nhưng xác định thuế TNDN dựa trên thu nhập tính thuế thì yêu cầu quản lý sổ sách kế toán sẽ đầy đủ hơn so với trường hợp tại Điều 5.
Ngoài hóa đơn bán hàng, doanh nghiệp còn được sử dụng Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn cùng các chứng từ liên quan khác để xác định doanh thu, chi phí, thu nhập và các khoản thuế phải nộp. Việc theo dõi chi phí là cần thiết bởi thuế TNDN được xác định trên cơ sở thu nhập tính thuế thay vì tỷ lệ doanh thu.
Theo quy định mới, doanh nghiệp sẽ pahir mở và ghi chép đầy đủ 4 loại sổ kế toán gồm:
Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu số S2a-DNSN) – Tải về
Sổ chi tiết doanh thu, chi phí (Mẫu số S2b-DNSN) – Tải về
Sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa (Mẫu số S2c-DNSN) – Tải về
Sổ chi tiết tiền (Mẫu số S2d-DNSN) – Tải về
Hệ thống sổ này giúp doanh nghiệp quản lý đồng thời doanh thu, chi phí, hàng tồn kho và dòng tiền, từ đó xác định chính xác thu nhập tính thuế TNDN theo quy định. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp chứng minh tính hợp lệ của các khoản chi phí khi cơ quan thuế thực hiện thanh tra, kiểm tra.
4. Doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ và thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu
Tại Điều 7 Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT và nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu cần tổ chức hệ thống sổ kế toán phù hợp với việc theo dõi nghĩa vụ thuế GTGT đầu vào, đầu ra.
Doanh nghiệp sử dụng hóa đơn và các chứng từ kế toán liên quan để ghi nhận doanh thu và xác định các nghĩa vụ thuế phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh.
Về sổ kế toán, doanh nghiệp phải sử dụng các loại sổ như sau:
Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu số S3a – DNSN) – Tại đây
Sổ theo dõi nghĩa vụ thuế GTGT (Mẫu số S3b – DNSN)
Trong đó, Sổ theo dõi nghĩa vụ thuế GTGT có vai trò quan trọng trong việc tổng hợp thuế GTGT đầu ra, thuế GTGT đầu vào được khấu trừ và số thuế GTGT phải nộp hoặc còn được khấu trừ chuyển kỳ sau. Việc theo dõi đầy đủ các khoản thuế GTGT phát sinh giúp doanh nghiệp thực hiện đúng quy định của phương pháp khấu trừ và hạn chế rủi ro sai sót trong quá trình kê khai thuế.
Do thuế TNDN được tính theo tỷ lệ % trên doanh thu nên doanh nghiệp không bắt buộc phải tổ chức hệ thống sổ chi tiết để theo dõi chi phí và xác định thu nhập tính thuế như trường hợp quy định tại Điều 6 và Điều 8.
5. Doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ và nộp thuế TNDN trên thu nhập tính thuế
Điều 8 Thông tư 58/2026/TT-BTC quy định doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ và nộp thuế TNDN trên thu nhập tính thuế phải áp dụng hệ thống chứng từ, sổ kế toán đầy đủ nhất trong bốn trường hợp được hướng dẫn tại Thông tư.
Doanh nghiệp phải sử dụng đầy đủ hóa đơn, chứng từ kế toán hợp pháp để ghi nhận doanh thu, chi phí, thu nhập, thuế GTGT đầu vào, thuế GTGT đầu ra và các nghĩa vụ thuế liên quan. Đây là căn cứ để xác định chính xác số thuế GTGT được khấu trừ cũng như thu nhập tính thuế TNDN.
Theo quy định, doanh nghiệp phải mở và ghi chép 04 loại sổ kế toán gồm:
Sổ chi tiết doanh thu, chi phí (Mẫu số S2b-DNSN)
Sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa (Mẫu số S2c-DNSN)
Sổ chi tiết tiền (Mẫu số S2d-DNSN)
Sổ theo dõi nghĩa vụ thuế GTGT (Mẫu số S3b-DNSN)
Việc kết hợp các sổ kế toán này cho phép doanh nghiệp theo dõi toàn diện tình hình doanh thu, chi phí, hàng tồn kho, dòng tiền và nghĩa vụ thuế GTGT. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để xác định thu nhập tính thuế TNDN, lập báo cáo tài chính và thực hiện quyết toán thuế theo quy định.
So với các trường hợp còn lại, doanh nghiệp thuộc Điều 8 có yêu cầu quản lý sổ sách và chứng từ chặt chẽ hơn do phải đáp ứng đồng thời các yêu cầu của phương pháp khấu trừ thuế GTGT và phương pháp tính thuế TNDN trên thu nhập tính thuế. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp cần xây dựng quy trình lưu trữ chứng từ và ghi sổ kế toán đầy đủ, chính xác ngay từ khi phát sinh nghiệp vụ.
Để đáp ứng các quy định mới tại Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ cần một giải pháp kế toán giúp quản lý sổ sách chính xác và hạn chế sai sót trong quá trình kê khai thuế. Phần mềm kế toán MISA AMIS đã sẵn sàng đáp ứng Thông tư 58, hỗ trợ kế toán thực hiện nghiệp vụ nhanh chóng và đúng quy định.
Một số lợi ích nổi bật của MISA AMIS Kế toán:
- Cập nhật kịp thời các mẫu sổ kế toán theo Thông tư 58.
- Tự động hạch toán, giảm thao tác nhập liệu thủ công.
- Theo dõi doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế theo từng phương pháp nộp thuế.
- Tự động tổng hợp số liệu phục vụ lập báo cáo và quyết toán thuế.
- Kết nối hóa đơn điện tử, ngân hàng điện tử, chữ ký số trên cùng một nền tảng.
- Dễ dàng chuyển đổi và quản lý dữ liệu khi thay đổi phương pháp nộp thuế.
- Hạn chế sai sót, tiết kiệm thời gian cho kế toán và chủ doanh nghiệp.
6. Doanh nghiệp siêu nhỏ cần lưu ý gì khi lựa chọn và thay đổi phương pháp nộp thuế theo Thông tư 58
Khi áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ cần lưu ý các nội dung sau:
- Áp dụng đúng hệ thống sổ kế toán theo phương pháp nộp thuế đã đăng ký: Mỗi phương pháp nộp thuế GTGT và thuế TNDN tương ứng với danh mục sổ kế toán riêng theo quy định tại Điều 5, Điều 6, Điều 7 và Điều 8 của Thông tư
- Áp dụng nhất quán chế độ kế toán trong năm tài chính: Trường hợp lựa chọn áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa thay cho kế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp phải thực hiện thống nhất trong ít nhất 1 năm tài chính
- Chuyển đổi danh mục sổ kế toán khi thay đổi phương pháp nộp thuế. Khi thay đổi phương pháp tính thuế GTGT hoặc thuế TNDN, doanh nghiệp phải chuyển sang sử dụng hệ thống sổ kế toán tương ứng với phương pháp mới.
- Thực hiện chuyển đổi số dư giữa các sổ kế toán. Số dư cuối kỳ trên các sổ kế toán đang sử dụng phải được chuyển sang số dư đầu kỳ của các sổ kế toán mới để đảm bảo tính liên tục của dữ liệu kế toán.
- Thực hiện nghĩa vụ lập Báo cáo tài chính theo đúng quy định. Doanh nghiệp nộp thuế TNDN trên thu nhập tính thuế phải lập và nộp Báo cáo tài chính năm; doanh nghiệp nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu không bắt buộc thực hiện nghĩa vụ này, trừ các trường hợp theo quy định.
- Được phép sửa đổi, bổ sung biểu mẫu phục vụ quản lý. Doanh nghiệp có thể thiết kế thêm hoặc điều chỉnh biểu mẫu chứng từ, sổ kế toán nhưng phải bảo đảm tuân thủ Luật Kế toán và phản ánh đầy đủ các nghiệp vụ kinh tế phát sinh.
Kết luận
Có thể thấy, thuế GTGT và TNDN doanh nghiệp siêu nhỏ Thông tư 58 được phân chia thành 4 trường hợp tương ứng với từng phương pháp nộp thuế, từ đó quy định hệ thống chứng từ và sổ kế toán phù hợp cho từng doanh nghiệp. Việc xác định đúng phương pháp nộp thuế và áp dụng đúng danh mục sổ kế toán không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật mà còn tạo thuận lợi trong công tác quản lý, kê khai và quyết toán thuế. Do đó, doanh nghiệp cần thường xuyên rà soát phương pháp nộp thuế đang áp dụng để lựa chọn hệ thống sổ sách phù hợp theo quy định của Thông tư 58/2026/TT-BTC.
Đăng ký dùng thử miễn phí để trải nghiệp giải pháp quản lý tài chính – kế toán đáp ứng đầu đủ quy định mới nhất.
