Kiến thức Tài chính - kế toán Kế toán cho người mới bắt đầu Nhập môn kế toán Bút toán điều chỉnh là gì? Các loại bút toán điều chỉnh...

Bút toán điều chỉnh là gì? Các loại bút toán điều chỉnh trong kế toán

Thông tin kế toán là thông tin yêu cầu tính chính xác cao để đảm bảo chủ doanh nghiệp, nhà đầu tư và những đối tượng liên quan có các quyết định đúng đắn.  Cuối kỳ, kế toán thường thực hiện bút toán điều chỉnh nhằm bảo đảm xác định và đo lường đầy đủ doanh thu, chi phí và chuẩn bị cho các tài khoản sẵn sàng cho báo cáo tài chính. Vậy, bút toán điều chỉnh là gì và có những loại bút toán điều chỉnh nào trong kế toán?


1. Bút toán điều chỉnh là gì

Bút toán điều chỉnh (Adjusting entries) là việc thực hiện điều chỉnh thông tin kế toán như các khoản chi đã trả trước, các khoản thu đã nhận trước cần phân bổ dần vào chi phí, doanh thu của nhiều kỳ và các khoản chi phí phải trả các khoản phải thu cần tính vào chi phí, doanh thu trong kỳ. 

Theo định nghĩa ta có thể xác định được mục đích của bút toán điều chỉnh bao gồm:

  • Bảo đảm xác định và đo lường đầy đủ doanh thu, chi phí của kỳ (theo nguyên tắc dồn tích và phù hợp);
  • Đưa các tài khoản về trạng thái sẵn sàng cho việc lập Báo cáo tài chính.

>>> Đọc thêm: Hiểu thế nào về nguyên tắc cơ sở dồn tích?

2. Các loại bút toán điều chỉnh trong kế toán

2.1 Chi phí trả trước

Chi phí trả trước là chi phí thực tế đã phát sinh nhưng có liên quan đến kết quả hoạt động SXKD của nhiều kỳ kế toán và việc kết chuyển các khoản chi phí này vào chi phí SXKD của các kỳ kế toán sau. Bút toán điều chỉnh chi phí trả trước nhằm phân bổ chi phí trả trước mà doanh nghiệp đã chi vào các kỳ kế toán một cách phù hợp. Các loại chi phí trả trước thường gặp bao gồm:

  • Tiền thuê mặt bằng trả trước;
  • Tiền bảo hiểm;
  • Chi phí quảng cáo trả trước;

Bút toán điều chỉnh chi phí trả trước trên thực tế sẽ làm tăng chi phígiảm tài sản trong kỳ. Theo khái niệm có thể thấy bản chất của chi phí trả trước là một loại tài sản. Vì vậy, khi khai thác được lợi ích kinh tế từ tài sản này thì giá trị của nó sẽ dần chuyển thành chi phí. Khi phát sinh chi phí trả trước, kế toán doanh nghiệp thực hiện bút toán ghi nhận chi phí trả trước như sau:

Nợ TK 242

Có các TK liên quan (111, 112,…)

Đến cuối kỳ kế toán, kế toán doanh nghiệp thực hiện bút toán điều chỉnh để kết chuyển chi phí trả trước đã ghi nhận trước đó vào chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ. Bút toán điều chỉnh như sau:

Nợ các TK chi phí (641, 642,…)

Có TK 242 

Ví dụ cụ thể:

Ngày 1/1/2022, công ty A ký hợp đồng thuê nhà với công ty B sử dụng nhà làm văn phòng đại diện, công ty A trả trước 120 triệu đồng cho kỳ hạn 6 tháng, thanh toán bằng tiền chuyển khoản.

Kế toán công ty A ghi nhận như sau:

Nợ TK 242 120 triệu

Có TK 112 120 triệu

Hàng tháng kể từ cuối tháng 1, kế toán công ty A thực hiện bút toán điều chỉnh ghi nhận chi phí thuê nhà như sau:

Nợ TK 642 20 triệu đồng

Có TK 242 20 triệu đồng

Thực hiện định kỳ đến khi kết chuyển hết.

Trường hợp đặc biệt – nghiệp vụ trích khấu hao tài sản cố định, về bản chất thì bút toán trích khấu hao TSCĐ được coi là bút toán điều chỉnh. Để dễ hiểu hơn thì bạn đọc hình dung TSCĐ là một tài sản có thời gian sử dụng hữu ích là nhiều kỳ kế toán và giá trị của TSCĐ sẽ giảm dần theo thời gian sử dụng. Tức là, bút toán trích khấu hao TSCĐ là bút toán phản ánh việc phân bổ nguyên giá TSCĐ vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ, căn cứ theo thời gian sử dụng hữu ích của TSCĐ. Bút toán trích khấu hao TSCĐ / bút toán điều chỉnh như sau:

Nợ các TK liên quan (641, 642,…)

Có TK 214

Vì có nhiều phương pháp khấu hao tài sản cố định nên kế toán doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý việc tính toán, xác định số khấu hao cần ghi cho một kỳ kế toán. Xem chi tiết tại: Cách tính khấu hao tài sản cố định theo 3 phương pháp, có bài tập ví dụ

Kế toán doanh nghiệp thường xuyên phải thực hiện các bút toán phân bổ chi phí, trích khấu hao cho tài sản cố định. Hiện nay, một số phần mềm kế toán thông minh như phần mềm AMIS kế toán online, MISA SME…có tính năng tự động phân bổ chi phí trả trước cũng như tính năng tự động trích khấu hao. Ứng dụng các phần mềm này sẽ giúp công tác kế toán tại doanh nghiệp diễn ra nhanh chóng mà vẫn đảm bảo tính chính xác. 

2.2 Doanh thu chưa thực hiện

Doanh thu chưa thực hiện là việc nhận trước tiền của khách hàng và cam kết sẽ bán hàng hay thực hiện dịch vụ cho khách hàng. Điều này dẫn tới phát sinh một khoản nợ phải trả cho doanh nghiệp. 

Bút toán điều chỉnh doanh thu chưa thực hiện trên thực tế sẽ làm tăng doanh thugiảm nợ phải trả trong kỳ của doanh nghiệp. Về bản chất, doanh thu chưa thực hiện thực tế là một khoản nợ phải trả của doanh nghiệp. Doanh nghiệp nhận tiền của khách hàng trước và có trách nhiệm thực hiện cung cấp dịch vụ, hàng hóa trong tương lai cho khách hàng. Đến khi hàng hoá, dịch vụ được cung cấp cho khách hàng thì doanh thu chưa thực hiện được chuyển thành doanh thu đã thực hiện và kế toán cần đánh giá tỷ lệ khối lượng công việc hoàn thành để thực hiện bút toán điều chỉnh, đưa doanh thu chưa thực hiện về doanh thu của doanh nghiệp. Bút toán điều chỉnh như sau:

Nợ TK 3387

Có TK 511

Ví dụ cụ thể:

Ngày 1/1/2022, công ty A ký hợp đồng thuê nhà với công ty B sử dụng nhà làm văn phòng đại diện, công ty A trả trước 120 triệu đồng cho kỳ hạn 6 tháng, thanh toán bằng tiền chuyển khoản.

Kế toán công ty B xử lý nghiệp vụ như sau:

Khi nhận được tiền chuyển khoản của công ty A, kế toán công ty B ghi một khoản doanh thu chưa thực hiện:

Nợ TK 112 120 triệu

Có TK 3387 120 triệu

Hàng kỳ, kế toán công ty B thực hiện bút toán điều chỉnh, kết chuyển phần doanh thu chưa thực hiện thành doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp. Bút toán thực hiện:

Nợ TK 3387 20 triệu

Có TK 511 20 triệu

Thực hiện đến khi kết chuyển hết.

AMIS Kế toán – giải pháp quản trị tài chính thông minh thế hệ mới có nhiều tính năng nổi bật, nhất là tính năng về doanh thu: cho phép theo dõi doanh số bán hàng theo chi nhánh/ văn phòng, theo thời gian, theo mặt hàng/ nhóm hàng, theo thị trường. Tính năng này giúp kế toán doanh nghiệp dễ dàng ghi nhận các khoản doanh thu chưa thực hiện để theo dõi.

2.3 Chi phí dồn tích/chi phí phải trả

Chi phí dồn tích là các khoản chi phí đã phát sinh nhưng doanh nghiệp chưa trả và chưa ghi nhận. Bút toán điều chỉnh chi phí dồn tích sẽ làm tăng chi phítăng nợ phải trả trong kỳ. Việc chi trả các khoản chi phí dồn tích được thực hiện trong tương lai nên chi phí dồn tích còn được coi là một khoản nợ phải trả ngắn hạn với tên gọi “chi phí phải trả”. Chi phí dồn tích bao gồm một số khoản như:

  • Chi phí tiền lương của tháng, trả đầu tháng sau
  • Chi phí dịch vụ sử dụng chưa thanh toán
  • Chi phí lãi vay đã phát sinh nhưng chưa đến kỳ trả

Có thể thấy, những khoản chi phí dồn tích tuy chưa được chi trả nhưng được sử dụng để tạo ra doanh thu trong kỳ. Vì vậy, để đảm bảo tuân thủ nguyên tắc phù hợp thì chi phí dồn tích cần được ghi nhận. 

Ví dụ cụ thể:

Tại công ty A, cuối tháng phòng kế toán nhận được hóa đơn tính tiền điện sử dụng ở văn phòng công ty, giá tiền điện thoại là 10.000.000 đồng; VAT là 10%, chưa thanh toán cho bên cung cấp điện

Kế toán thực hiện bút toán điều chỉnh như sau:

Nợ TK 642: 10.000.000

Nợ TK 133: 1.000.000

Có TK 331: 11.000.000.

>> DÙNG THỬ MIỄN PHÍ – PHẦN MỀM KẾ TOÁN ONLINE MISA AMIS

2.4 Doanh thu dồn tích

Doanh thu dồn tích là các khoản doanh thu đã thực hiện, đã phát sinh nhưng chưa thu được bằng tiền (doanh thu chưa thu tiền). Kế toán khi xử lý sẽ ghi nhận doanh thu đã phát sinh cùng với một khoản nợ phải thu. Tức là bút toán điều chỉnh doanh thu doanh thu dồn tích sẽ làm tăng doanh thutăng tài sản của doanh nghiệp trong kỳ. Trong trường hợp này, kế toán phải ghi nhận doanh thu, đồng thời ghi nhận một tài sản (nợ phải thu) của doanh nghiệp. Các trường hợp doanh thu dồn tích thường gặp như:

  • Phải thu tiền lãi từ các khoản cho vay
  • Cho thuê tài sản nhiều kỳ

Bút toán điều chỉnh thực hiện:

Nợ TK 131

Có TK 511

Ví dụ cụ thể:

Vào cuối kỳ kế toán, Công ty A đã có một khoản thu nhập phát sinh trị giá 500 triệu đồng nhưng chưa được ghi hóa đơn. 

Kế toán công ty A thực hiện bút toán điều chỉnh ghi nhận khoản doanh thu dồn tích:

Nợ TK 131 500 triệu đồng                 

Có TK 511 500 triệu đồng

2.5 Các khoản dự phòng

Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam VAS số 18, khoản dự phòng là khoản nợ phải trả không chắc chắn về giá trị hoặc thời gian. Như vậy, bản chất của các tài khoản dự phòng là điều chỉnh giảm tài sản. Có rất nhiều khoản dự phòng, ví dụ dự phòng giảm giá hàng tồn kho, dự phòng phải trả, dự phòng nợ phải thu khó đòi và đồng thời các doanh nghiệp đều sẽ thực hiện lập các khoản dự phòng. Nghiệp vụ dự phòng thường được thực hiện vào cuối bút toán điều chỉnh.

Bút toán thực hiện như sau:

Nợ TK Chi phí

Có TK Dự phòng

Hiện nay, các doanh nghiệp thường trang bị thêm cho bộ phận kế toán hệ thống phần mềm hỗ trợ để giúp việc thực hiện các bút toán được nhanh chóng, chính xác hơn. Một trong các phần mềm nổi bật trên thị trường đó là phần mềm kế toán online MISA AMIS. Đây là giải pháp quản trị tài chính thông minh thế hệ mới, có nhiều tính năng đặc biệt hỗ trợ doanh nghiệp như:

  • Đáp ứng đầy đủ nghiệp vụ kế toán của doanh nghiệp mọi lĩnh vực
  • Tự động nhập liệu: Tự động nhập liệu chứng từ từ: Hóa đơn, Bill bán hàng, Bảng kê ngân hàng… giúp rút ngắn thời gian nhập liệu, tránh sai sót.
  • Tự động hóa việc lập báo cáo: Tự động tổng hợp số liệu lên báo cáo thuế, báo cáo tài chính và các sổ sách giúp doanh nghiệp nộp báo cáo kịp thời, chính xác. 
  • Cảnh báo thông minh: Nhắc nhở hạn kê khai, nộp thuế; Tồn kho vật tư, hàng hóa; Thu hồi nợ, thanh toán hóa đơn; Tình trạng hoạt động của KH/NCC…
  • Kết nối với Cơ quan Thuế; hệ thống quản trị bán hàng, nhân sự; hơn 100 đối tác giúp đồng bộ dữ liệu, giảm thiểu thời gian nhập liệu chồng chéo
>> DÙNG THỬ MIỄN PHÍ – PHẦN MỀM KẾ TOÁN ONLINE MISA AMIS

Tác giả tổng hợp: Phương Thanh

 3,254 

Đánh giá bài viết
[Tổng số: 0 Trung bình: 0]
Chia sẻ bài viết hữu ích này