Quy trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng theo Luật Xây dựng 2025

Bạn đang tìm cách tối ưu quy trình quản lý dự án đầu tư xây dựng để đảm bảo tiến độ, chất lượng và hiệu quả? Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ từng bước quan trọng, cùng bí quyết kiểm soát dự án chuyên nghiệp – không thể bỏ qua nếu bạn muốn dự án thành công vượt mong đợi!

1. Dự án đầu tư xây dựng là gì?

Theo Luật Xây dựng 2025 (Luật 135/2025/QH15), có hiệu lực từ 01/7/2026, dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất liên quan đến việc sử dụng vốn để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định. Ở giai đoạn chuẩn bị, dự án được thể hiện qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc Báo cáo kinh tế – kỹ thuật.

Cụ thể, dự án đầu tư xây dựng bao gồm:

• Mục tiêu: Xây dựng công trình mới, mở rộng, cải tạo hoặc nâng cấp công trình hiện có nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng về cơ sở hạ tầng, nhà ở, công nghiệp, dịch vụ, giao thông,…

• Phạm vi công việc: Khảo sát hiện trạng, lập dự án đầu tư, thiết kế kỹ thuật, thi công xây dựng, giám sát thi công, nghiệm thu và bàn giao công trình.

• Nguồn vốn: Sử dụng vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước, vốn tư nhân hoặc kết hợp nhiều nguồn vốn khác nhau.

Một ví dụ về dự án đầu tư xây dựng của nhà nước là dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 3 đoạn qua TP.HCM, bao gồm cầu Kênh Thầy Thuốc, với tổng mức vốn gần 1.547,5 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương năm 2025.

Song song với đó, khu vực kinh tế tư nhân cũng ghi nhận nhiều hoạt động đầu tư mạnh mẽ vào các dự án hạ tầng đô thị, khu công nghiệp và các tổ hợp thương mại quy mô lớn, đóng góp đáng kể vào sự phát triển hạ tầng chung của cả nước.

2. Vai trò của quy trình thực hiện trong dự án đầu tư xây dựng

Với những dự án có độ phức tạp cao và đòi hỏi sự phối hợp đa bộ phận như đầu tư xây dựng, quy trình thực hiện đóng vai trò là khung xương duy trì sự ổn định. Việc thiết lập lộ trình bài bản là điều kiện tiên quyết để quản trị rủi ro và duy trì sự thống nhất xuyên suốt vòng đời dự án.

• Đảm bảo tính nhất quán và chuẩn hóa: Quy trình thực hiện giúp các bước trong dự án được tiến hành theo một trình tự rõ ràng, có kế hoạch và chuẩn mực, tránh sự tùy tiện, làm việc trùng lặp hoặc bỏ sót công việc quan trọng.
• Kiểm soát và theo dõi tiến độ dự án: Quy trình giúp xác định các mốc thời gian, nhiệm vụ cần hoàn thành, từ đó dễ dàng theo dõi tiến độ, phát hiện sớm các vấn đề, từ đó kịp thời điều chỉnh, tránh trì hoãn.
• Quản lý nguồn lực hiệu quả: Qua quy trình thực hiện, các nguồn lực về nhân lực, tài chính, vật tư được phân bổ hợp lý và sử dụng hiệu quả, tránh lãng phí hoặc thiếu hụt.
• Giảm thiểu rủi ro và sai sót: Quy trình chuẩn hóa giúp phát hiện và xử lý các rủi ro, lỗi trong từng bước thực hiện, đảm bảo chất lượng công việc và kết quả cuối cùng của dự án.
• Tăng cường giao tiếp và phối hợp: Khi quy trình được thiết lập rõ ràng, các bên liên quan biết rõ trách nhiệm, vai trò của mình để phối hợp chặt chẽ, tránh hiểu lầm, xung đột.
• Tạo cơ sở để đánh giá và cải tiến: Quy trình giúp thu thập dữ liệu, thông tin trong suốt quá trình thực hiện, làm cơ sở để đánh giá hiệu quả dự án, rút kinh nghiệm và cải tiến cho những dự án tiếp theo.

Tải ngay: 70+ Mẫu quy trình làm việc cho mọi phòng ban trong doanh nghiệp

3. Các giai đoạn trong quy trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng

Một dự án đầu tư xây dựng không phải là những công việc rời rạc, mà là một lộ trình xuyên suốt được cấu trúc thành các giai đoạn nối tiếp nhau. Trong mỗi giai đoạn đó, các hoạt động chuyên biệt sẽ được triển khai một cách chặt chẽ, tạo nên một chu trình khép kín từ khâu hình thành ý tưởng cho đến khi bàn giao đưa vào sử dụng.

Dựa vào Luật Xây dựng 2025, các giai đoạn trong một dự án đầu tư xây dụng bao gồm:

3.1 Giai đoạn chuẩn bị dự án xây dựng

Giai đoạn chuẩn bị dự án là bước hình thành cơ sở pháp lý, kỹ thuật và tài chính cho toàn bộ hoạt động đầu tư xây dựng. Chủ đầu tư cần làm rõ nhu cầu, mục tiêu, địa điểm, quy mô và phương án thực hiện trước khi quyết định triển khai. Kết quả của giai đoạn này là căn cứ để đánh giá tính cần thiết, tính khả thi và hiệu quả dự kiến của dự án.

• Khảo sát xây dựng phục vụ lập dự án: Thu thập thông tin về địa hình, địa chất, thủy văn, hiện trạng khu đất và các điều kiện liên quan. Kết quả khảo sát được sử dụng để lựa chọn phương án đầu tư phù hợp.
• Lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi: Thực hiện đối với những dự án thuộc diện phải lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi. Nội dung thường tập trung vào sự cần thiết đầu tư, mục tiêu, quy mô sơ bộ, địa điểm, phương án huy động vốn và hiệu quả dự kiến.
• Lập báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc báo cáo kinh tế – kỹ thuật: Báo cáo nghiên cứu khả thi trình bày phương án đầu tư, giải pháp kỹ thuật, thiết kế cơ sở, tổng mức đầu tư, nguồn vốn và hiệu quả của dự án. Với dự án có quy mô nhỏ, chủ đầu tư có thể lập báo cáo kinh tế – kỹ thuật theo quy định áp dụng.
• Xác định sơ bộ tổng mức đầu tư hoặc tổng mức đầu tư: Chi phí được tính toán dựa trên quy mô, công năng, địa điểm, giải pháp thiết kế, điều kiện thi công và các khoản chi phí liên quan. Đây là cơ sở để xác định nhu cầu vốn và phương án huy động vốn.

• Thẩm định, phê duyệt dự án và quyết định đầu tư: Hồ sơ dự án được thẩm định về sự cần thiết, tính phù hợp với quy hoạch, giải pháp kỹ thuật, nguồn vốn, hiệu quả đầu tư và khả năng đáp ứng các yêu cầu pháp lý. Sau khi đủ điều kiện, dự án được phê duyệt và ban hành quyết định đầu tư theo thẩm quyền.

3.2 Giai đoạn thực hiện dự án xây dựng

Đây là giai đoạn triển khai các công việc kỹ thuật, lựa chọn nhà thầu, thi công và kiểm soát hoạt động trên công trường. Các nội dung về tiến độ, chất lượng, chi phí, an toàn và môi trường cần được quản lý đồng bộ để hạn chế phát sinh trong quá trình xây dựng.

• Chuẩn bị mặt bằng xây dựng: Thực hiện các thủ tục liên quan đến đất đai, bàn giao mặt bằng, giải phóng mặt bằng và rà phá bom mìn nếu dự án có yêu cầu. Mặt bằng cần được chuẩn bị phù hợp với kế hoạch triển khai công trình.

• Khảo sát xây dựng phục vụ thiết kế: Tiến hành khảo sát chi tiết hơn sau khi dự án được phê duyệt, tập trung vào các điều kiện cần thiết cho thiết kế và thi công như địa chất công trình, địa hình, thủy văn và hiện trạng hạ tầng kỹ thuật.
• Lập, thẩm định và phê duyệt thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở và dự toán: Hồ sơ thiết kế được phát triển trên cơ sở phương án đã được phê duyệt, gồm bản vẽ kỹ thuật, chỉ dẫn kỹ thuật, giải pháp kết cấu, hệ thống cơ điện và các nội dung cần thiết khác. Dự toán được lập để xác định chi phí thực hiện và làm căn cứ quản lý vốn.
• Xin giấy phép xây dựng: Chủ đầu tư thực hiện thủ tục cấp giấy phép xây dựng đối với công trình thuộc diện phải có giấy phép. Trường hợp được miễn giấy phép, việc triển khai vẫn phải tuân thủ các yêu cầu về quy hoạch, thiết kế, an toàn và quản lý xây dựng.
• Lựa chọn nhà thầu và ký hợp đồng xây dựng: Nhà thầu được lựa chọn theo hình thức phù hợp với nguồn vốn và quy định áp dụng. Hợp đồng cần xác định rõ phạm vi công việc, giá trị, tiến độ, chất lượng, trách nhiệm của các bên, điều kiện thanh toán và phương án xử lý phát sinh.
• Thi công xây dựng công trình: Nhà thầu tổ chức thi công theo hồ sơ thiết kế được duyệt, biện pháp thi công và hợp đồng đã ký. Các công việc có thể gồm xây dựng móng, kết cấu, hệ thống kỹ thuật, hoàn thiện và lắp đặt thiết bị.
• Giám sát thi công và quản lý chất lượng: Chủ đầu tư cùng các đơn vị tư vấn, nhà thầu theo dõi chất lượng vật liệu, nhân công, thiết bị, trình tự thi công và kết quả kiểm tra tại hiện trường. Những sai lệch so với thiết kế hoặc yêu cầu kỹ thuật cần được ghi nhận và xử lý kịp thời.
• Quản lý tiến độ, chi phí và an toàn: Tiến độ thực hiện, khối lượng, chi phí, thanh toán, an toàn lao động và bảo vệ môi trường phải được cập nhật thường xuyên. Khi phát sinh chậm trễ, thay đổi thiết kế hoặc vượt chi phí, các bên cần xác định nguyên nhân và đưa ra phương án xử lý theo thẩm quyền.

• Nghiệm thu công trình hoàn thành: Công trình được kiểm tra về chất lượng, khối lượng, công năng, điều kiện vận hành và mức độ phù hợp với hồ sơ thiết kế. Kết quả nghiệm thu là căn cứ để thực hiện các thủ tục bàn giao, đưa công trình vào sử dụng.

Tham khảo: Phần mềm quản trị cho lĩnh vực xây dựng

3.3 Giai đoạn kết thúc xây dựng

Giai đoạn này tập trung hoàn tất nghĩa vụ hợp đồng, hồ sơ tài chính và thủ tục bàn giao công trình. Chủ đầu tư cần rà soát hồ sơ, xác định trách nhiệm của các bên và chuẩn bị điều kiện đưa công trình vào khai thác.

• Quyết toán hợp đồng xây dựng: Đối chiếu khối lượng hoàn thành, giá trị phát sinh, khoản tạm ứng, thanh toán và các nghĩa vụ còn lại để hoàn tất hoặc thanh lý hợp đồng.
• Quyết toán vốn đầu tư: Với dự án sử dụng vốn nhà nước, chủ đầu tư thực hiện quyết toán theo quy định, phản ánh đầy đủ chi phí, nguồn vốn, giá trị tài sản hình thành và các khoản chênh lệch.
• Bàn giao công trình đưa vào sử dụng: Sau khi đáp ứng điều kiện nghiệm thu, công trình được bàn giao cho chủ đầu tư, đơn vị quản lý hoặc đơn vị vận hành. Hồ sơ gồm bản vẽ hoàn công, biên bản nghiệm thu, hướng dẫn vận hành, tài liệu thiết bị và các giấy tờ liên quan.

• Bảo hành công trình theo quy định: Nhà thầu thực hiện bảo hành theo thời hạn và trách nhiệm đã cam kết. Hư hỏng thuộc phạm vi bảo hành phải được kiểm tra, sửa chữa và nghiệm thu sau khi hoàn thành.

3.4 Sau khi đưa công trình vào khai thác: Vận hành và bảo trì

Vận hành và bảo trì không thuộc trình tự đầu tư xây dựng, mà được thực hiện sau khi công trình hoàn thành, nghiệm thu và đưa vào sử dụng. Hoạt động này nhằm duy trì công năng, bảo đảm an toàn và hạn chế xuống cấp trong quá trình khai thác.

• Tổ chức vận hành: Phân công đơn vị hoặc nhân sự quản lý, sử dụng và kiểm soát hệ thống kỹ thuật theo công năng, thiết kế và hướng dẫn của nhà sản xuất.
• Theo dõi tình trạng công trình: Kiểm tra định kỳ kết cấu, thiết bị, hệ thống điện, cấp thoát nước, phòng cháy chữa cháy và các hạng mục liên quan. Bất thường phát sinh cần được ghi nhận và xử lý kịp thời.
• Bảo trì, sửa chữa: Lập kế hoạch bảo trì định kỳ hoặc đột xuất, thay thế bộ phận hư hỏng và cập nhật hồ sơ sửa chữa, chi phí, tình trạng công trình.

• Cải tạo, nâng cấp: Khi công năng hoặc yêu cầu kỹ thuật thay đổi, chủ sở hữu hoặc đơn vị quản lý xem xét phương án sửa chữa, thay thế thiết bị và nâng cấp theo quy định.

4. Áp dụng phần mềm hỗ trợ quản lý quy trình dự án đầu tư xây dựng

Dự án đầu tư xây dựng có nhiều hồ sơ cần phê duyệt, hạng mục cần triển khai và bộ phận cùng phối hợp. Phần mềm quản lý Công việc – Quy trình từ MISA AMIS sẽ hỗ trợ doanh nghiệp quản lý luồng xử lý hồ sơ gắn với kế hoạch và đầu việc dự án trên một nền tảng đồng bộ.

Khám phá thêm

• Tự động hóa quy trình làm việc: Chuẩn hóa toàn bộ các bước trong quy trình dự án xây dựng, từ khâu lập kế hoạch, thiết kế, thi công cho đến nghiệm thu và bàn giao, giúp loại bỏ các công đoạn thủ công, rút ngắn thời gian xử lý.

• Quản lý tiến độ chi tiết và minh bạch: Cho phép theo dõi tiến độ từng hạng mục công việc, cảnh báo các công việc sắp đến hạn hoặc chậm tiến độ, giúp ban quản lý dự án dễ dàng kiểm soát tổng thể và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh.

• Phân quyền rõ ràng, nâng cao tính trách nhiệm: Giao nhiệm vụ cụ thể đến từng cá nhân hoặc nhóm, đồng thời ghi nhận lịch sử xử lý công việc, tạo sự minh bạch và rõ ràng trong quá trình làm việc.

• Tích hợp giao tiếp, phối hợp nội bộ: Hỗ trợ trao đổi, phản hồi trực tiếp trên từng bước công việc, giảm thiểu tình trạng thất thoát thông tin hoặc hiểu nhầm giữa các phòng ban, đảm bảo sự liên kết chặt chẽ trong dự án.

• Lưu trữ hồ sơ và tài liệu tập trung: Mọi tài liệu, hồ sơ dự án như bản vẽ, kế hoạch, báo cáo đều được lưu trữ tập trung trên nền tảng điện tử, thuận tiện tra cứu và bảo mật thông tin.

• Báo cáo và phân tích thông minh: Hệ thống báo cáo đa dạng, trực quan giúp ban lãnh đạo đánh giá hiệu quả thực hiện dự án, phân tích điểm nghẽn, từ đó có quyết định điều chỉnh hợp lý.

Nếu bạn đang tìm kiếm giải pháp quản lý quy trình đầu tư xây dựng bài bản, linh hoạt và hiện đại, phần mềm quản lý Công việc – Quy trình từ MISA AMIS chính là lựa chọn phù hợp.

5. Kết luận

Quy trình quản lý dự án đầu tư xây dựng là nền tảng quan trọng giúp đảm bảo mọi hoạt động từ khâu chuẩn bị, thiết kế, thi công đến nghiệm thu và bàn giao công trình được thực hiện một cách bài bản và hiệu quả.

Đặc biệt, với sự hỗ trợ của các công cụ quản lý hiện đại như MISA AMIS Quy trình, việc kiểm soát và giám sát từng giai đoạn sẽ trở nên dễ dàng, nhanh chóng và chính xác hơn, góp phần quan trọng vào sự thành công của toàn dự án.