Warehouse Layout là gì? 3 mô hình thiết kế mặt bằng kho chuẩn

Warehouse Layout (bố trí mặt bằng kho) là cách tổ chức không gian lưu trữ, các khu vực chức năng và luồng di chuyển hàng hóa trong kho. Thiết kế layout hợp lý giúp doanh nghiệp khai thác diện tích hiệu quả, rút ngắn thời gian xử lý hàng và hạn chế xung đột trong quá trình vận hành.

Trong bài viết này, MISA AMIS sẽ giới thiệu ba mô hình Warehouse Layout phổ biến, các khu vực chức năng cần bố trí và quy trình năm bước thiết kế mặt bằng kho phù hợp với nhu cầu thực tế.

1. Warehouse Layout là gì?

Warehouse Layout (bố trí mặt bằng kho hàng) là cách quy hoạch và tổ chức không gian bên trong kho, bao gồm vị trí các khu vực chức năng, hệ thống giá kệ, lối đi, khu vực bốc dỡ và luồng di chuyển của hàng hóa, nhân sự, thiết bị.

Một Warehouse Layout hiệu quả cần cân đối ba mục tiêu:

• Khai thác hiệu quả không gian lưu trữ: Bố trí kệ và vị trí hàng hóa phù hợp với diện tích, chiều cao, tải trọng sàn và khả năng nâng hạ của thiết bị.
• Tối ưu luồng di chuyển và xử lý hàng: Giảm những quãng đường vận chuyển không cần thiết, hạn chế giao cắt giữa các hoạt động nhập, lưu trữ, lấy hàng và xuất kho.
• Bảo đảm an toàn và khả năng mở rộng: Bố trí lối đi, khu vực thao tác, lối thoát nạn và thiết bị an toàn phù hợp; đồng thời dự phòng khả năng điều chỉnh khi nhu cầu lưu trữ hoặc công suất xử lý thay đổi.

2. Lợi ích khi tối ưu mặt bằng kho hàng

Thiết kế mặt bằng kho hợp lý mang lại những lợi ích trong quản lý và vận hành:

• Rút ngắn thời gian nhặt hàng (Picking): Bố trí các mặt hàng thường xuyên xuất kho tại vị trí thuận tiện, giúp nhân viên giảm thời gian di chuyển và tìm kiếm.
• Nâng cao hiệu quả sử dụng diện tích: Phân chia hợp lý không gian lưu trữ và khu vực thao tác, lựa chọn kệ phù hợp để tăng khả năng chứa hàng mà vẫn bảo đảm điều kiện vận hành an toàn.
• Hạn chế va chạm và hư hỏng hàng hóa: Phân định khu vực di chuyển của xe nâng, người đi bộ và vị trí tập kết hàng, giúp giảm nguy cơ xung đột trong quá trình vận hành.
• Tạo điều kiện điều chỉnh khi nhu cầu thay đổi: Bố trí mặt bằng có tính linh hoạt để doanh nghiệp thuận tiện thay đổi vị trí lưu trữ, bổ sung kệ hoặc tổ chức lại khu vực xử lý hàng khi cần thiết.

[Tải miễn phí] Trọn bộ Biểu mẫu xuất nhập tồn kho trong nhiều lĩnh vực

3. 3 mô hình Warehouse Layout phổ biến

Tùy hình dạng mặt bằng, vị trí cửa nhập xuất, lưu lượng hàng hóa và phương thức vận hành, doanh nghiệp có thể tổ chức luồng di chuyển theo nhiều cách khác nhau.

Trong đó, ba mô hình chữ U, chữ I và chữ L thường được sử dụng làm cơ sở thiết kế Warehouse Layout. Mỗi mô hình có ưu điểm và hạn chế riêng, cần được điều chỉnh theo điều kiện thực tế của kho.

3.1. Mô hình chữ U

Mô hình chữ U (U-shaped Layout) nghĩa là khu vực tiếp nhận và xuất hàng được bố trí ở cùng một phía của kho, trong khi hàng hóa di chuyển qua các khu vực lưu trữ và xử lý theo luồng gần giống hình chữ U.

• Ưu điểm: Thuận tiện tổ chức hoạt động nhập xuất tại cùng một phía mặt bằng; có thể sử dụng linh hoạt nhân sự, thiết bị và hạ tầng bốc dỡ giữa hai khu vực.
• Hạn chế: Khu vực nhập và xuất nằm gần nhau có thể phát sinh ùn tắc khi nhiều xe giao nhận hoạt động cùng lúc nếu không tổ chức luồng xe hợp lý.
• Điều kiện phù hợp: Kho có cửa tiếp nhận và xuất hàng cùng một phía, hoặc doanh nghiệp muốn tập trung hạ tầng bốc dỡ tại một mặt của công trình.

3.2. Mô hình chữ I

Với mô hình chữ I (I-shaped Layout), khu vực tiếp nhận và xuất hàng được bố trí ở hai đầu đối diện của kho. Hàng hóa di chuyển từ khu nhập qua các khu vực xử lý, lưu trữ hoặc phân loại trước khi đến khu xuất.

• Ưu điểm: Tách biệt tương đối hoạt động nhập và xuất, tạo điều kiện tổ chức luồng hàng theo một hướng và hạn chế giao cắt giữa các công đoạn.
• Hạn chế: Có thể làm tăng quãng đường di chuyển giữa hai đầu kho; cần mặt bằng và hạ tầng giao nhận phù hợp ở cả hai phía.
• Điều kiện phù hợp: Kho có cửa nhập và xuất ở hai đầu đối diện, trung tâm phân phối cần xử lý lượng hàng lớn hoặc hoạt động có yêu cầu phân luồng nhập xuất rõ ràng.

Mô hình này có thể thuận lợi cho hoạt động cross-docking, trong đó hàng được tiếp nhận, phân loại và chuyển sang khu vực xuất với thời gian lưu kho ngắn hoặc không qua lưu trữ dài hạn.

3.3. Mô hình chữ L

Theo mô hình chữ L (L-shaped Layout), khu vực tiếp nhận và xuất hàng nằm tại hai cạnh liền kề của kho, tạo thành luồng di chuyển gần giống chữ L.

• Ưu điểm: Cho phép tổ chức hai khu nhập và xuất tại những phía khác nhau của công trình, thuận tiện với một số dạng mặt bằng hoặc vị trí đường giao nhận.
• Hạn chế: Cần tính toán kỹ khu vực chuyển hướng và giao cắt, đặc biệt tại những điểm xe nâng hoặc hàng hóa phải di chuyển qua góc kho.
• Điều kiện phù hợp: Kho có hạ tầng giao nhận ở hai mặt liền kề, hoặc mặt bằng không thuận tiện để bố trí khu nhập xuất cùng phía hay đối diện nhau.

Xem thêm: Smart Warehouse là gì? 6 công nghệ cốt lõi của kho thông minh

4. Các khu vực chức năng cần bố trí trong Warehouse Layout

Tùy quy mô và loại hàng hóa, doanh nghiệp cần phân chia không gian kho thành các khu vực chức năng phù hợp với quy trình vận hành. Những khu vực thường gặp bao gồm:

• Khu vực tiếp nhận và kiểm tra hàng: Nơi tiếp nhận hàng từ nhà cung cấp, dỡ hàng, kiểm đếm số lượng, đối chiếu chứng từ và kiểm tra tình trạng hàng trước khi nhập kho.
• Khu vực lưu trữ: Nơi bố trí giá kệ, pallet hoặc vị trí lưu trữ phù hợp với đặc điểm, kích thước, tải trọng và điều kiện bảo quản của hàng hóa.
• Khu vực lấy hàng (Picking): Nơi nhân viên thực hiện lấy hàng theo đơn hoặc yêu cầu xuất kho. Khu vực này có thể được bố trí ngay trong các dãy kệ lưu trữ hoặc tổ chức riêng tùy phương thức vận hành.
• Khu vực soạn và đóng gói: Nơi tập hợp, đối chiếu các mặt hàng đã lấy, đóng gói, dán nhãn và chuẩn bị chứng từ giao nhận.
• Khu vực tập kết và xuất hàng: Nơi tập trung các đơn hàng đã hoàn thiện theo chuyến hoặc tuyến giao, chờ kiểm tra và bốc xếp lên phương tiện vận chuyển.

Bên cạnh các khu vực trên, thiết kế Warehouse Layout cần dành đủ không gian cho lối đi, khu vực thao tác của xe nâng, thiết bị an toàn và lối thoát nạn. Với kho có yêu cầu đặc thù, doanh nghiệp có thể bố trí thêm khu vực cách ly hàng chờ kiểm tra, hàng lỗi, hàng trả lại hoặc khu bảo quản theo điều kiện riêng.

Lưu ý khi bố trí lối đi trong kho:

• Xác định chiều rộng lối đi dựa trên loại xe nâng, kích thước hàng, bán kính quay và yêu cầu thao tác thực tế.
• Phân định rõ luồng di chuyển của người đi bộ và xe nâng tại những khu vực có nguy cơ va chạm.
• Bảo đảm lối thoát nạn, thiết bị phòng cháy chữa cháy và khu vực cần tiếp cận khẩn cấp không bị hàng hóa hoặc phương tiện che chắn.
• Kiểm tra khả năng chịu tải của sàn, kệ và thiết bị nâng hạ trước khi quyết định chiều cao, vị trí và phương thức lưu trữ.
• Các thông số thiết kế cụ thể cần được xác định theo điều kiện công trình, thiết bị sử dụng và quy chuẩn, tiêu chuẩn an toàn áp dụng.

5. Quy trình 5 bước thiết kế mặt bằng kho chuẩn

Doanh nghiệp có thể bắt đầu xây dựng bản vẽ layout kho bãi bài bản theo 5 bước:

5.1. Bước 1: Phân tích đặc điểm hàng hóa và nhu cầu vận hành

Doanh nghiệp cần thống kê số lượng mã hàng (SKU), kích thước, trọng lượng, quy cách lưu trữ, điều kiện bảo quản và sản lượng nhập xuất. Đồng thời, phân tích số đơn hàng, số dòng hàng cần lấy, tần suất lấy hàng, lượng hàng xử lý trong giờ cao điểm và khả năng tăng trưởng dự kiến.

Có thể áp dụng phân tích ABC theo tần suất lấy hàng để nhận diện nhóm hàng được lấy thường xuyên và ưu tiên vị trí thuận tiện. Với hàng hóa có đặc điểm bảo quản hoặc tải trọng đặc biệt, cần kết hợp thêm các tiêu chí phù hợp thay vì chỉ căn cứ vào tần suất xuất kho.

5.2. Bước 2: Đo đạc mặt bằng và xác định các điều kiện thiết kế

Đo đạc diện tích sử dụng, chiều cao thông thủy, vị trí cột, cửa ra vào, khu vực bốc dỡ và đường tiếp cận của phương tiện vận chuyển. Đồng thời, kiểm tra tải trọng sàn, hệ thống kệ hiện có, khả năng vận hành của xe nâng, điều kiện thông gió, chiếu sáng và yêu cầu phòng cháy chữa cháy.

Các thông tin này giúp xác định diện tích có thể bố trí lưu trữ, diện tích dành cho thao tác và những khu vực cần giữ thông thoáng để bảo đảm vận hành an toàn.

5.3. Bước 3: Lựa chọn mô hình luồng hàng và phân chia khu vực chức năng

Dựa trên mặt bằng và dữ liệu vận hành, doanh nghiệp lựa chọn phương án luồng di chuyển chữ U, chữ I, chữ L hoặc phương án kết hợp phù hợp.

Tiếp theo, xác định vị trí các khu vực tiếp nhận, kiểm tra, lưu trữ, lấy hàng, đóng gói và xuất hàng. Cần kiểm tra quãng đường di chuyển giữa các công đoạn, số điểm giao cắt giữa xe nâng và người đi bộ, cũng như khả năng xử lý khi nhiều đơn hàng nhập xuất cùng thời điểm.

Mục tiêu là tạo luồng xử lý thuận tiện, hạn chế vận chuyển vòng lại hoặc chờ đợi không cần thiết.

5.4. Bước 4: Quy hoạch vị trí giá kệ và sắp xếp hàng hóa

Doanh nghiệp bố trí giá kệ theo đặc điểm hàng hóa, tần suất lấy hàng, tải trọng và khả năng tiếp cận của nhân viên, thiết bị.

• Hàng có tần suất lấy cao: Ưu tiên những vị trí thuận tiện trên tuyến lấy hàng, hạn chế quãng đường di chuyển và thao tác nâng hạ không cần thiết.
• Hàng nặng, cồng kềnh: Bố trí tại vị trí có khả năng chịu tải phù hợp, ưu tiên vị trí thấp hoặc khu vực chuyên dụng để bảo đảm an toàn bốc xếp.
• Hàng ít xuất kho: Có thể bố trí ở vị trí xa khu vực lấy hàng thường xuyên hơn, nhưng vẫn cần bảo đảm điều kiện tiếp cận và bảo quản.
• Hàng có yêu cầu đặc thù: Phân khu theo điều kiện nhiệt độ, độ ẩm, hạn sử dụng, tính chất hàng hóa hoặc những yêu cầu an toàn liên quan.

Đồng thời, cần thiết lập mã vị trí theo khu vực, dãy, kệ, tầng và ô lưu trữ để hỗ trợ tìm kiếm, nhập xuất và kiểm kê hàng hóa.

5.5. Bước 5: Triển khai thử nghiệm và đánh giá hiệu quả

Sau khi hoàn thành phương án bố trí, doanh nghiệp tiến hành đánh dấu khu vực, lối đi, mã vị trí và biển chỉ dẫn. Có thể thử nghiệm tại một khu vực hoặc với nhóm hàng có tần suất xử lý cao trước khi triển khai rộng.

Trong quá trình thử nghiệm, cần theo dõi thời gian tìm và lấy hàng, quãng đường di chuyển, số điểm ùn tắc, sai sót khi lấy hàng và mức độ sử dụng vị trí lưu trữ.

Dựa trên kết quả, doanh nghiệp điều chỉnh vị trí hàng hóa, chiều rộng lối đi hoặc cách tổ chức công việc trước khi áp dụng chính thức.

6. Số hóa và quản lý sơ đồ kho trực quan với AMIS Kho hàng

Sau khi hoàn thành thiết kế Warehouse Layout, doanh nghiệp cần duy trì thông tin chính xác về vị trí lưu trữ để nhân viên thuận tiện tìm kiếm, nhập xuất và kiểm kê hàng hóa.

Nếu sơ đồ kho chỉ được lưu trên bản vẽ hoặc bảng tính riêng lẻ, việc tra cứu có thể mất thời gian, đặc biệt khi kho có nhiều dãy kệ, hàng hóa thường xuyên thay đổi vị trí hoặc phát sinh điều chuyển.

Phần mềm AMIS Kho hàng hỗ trợ thiết lập sơ đồ kho trực quan theo khu vực và vị trí lưu trữ, đồng thời liên kết thông tin hàng hóa với các nghiệp vụ nhập, xuất và điều chuyển. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể quản lý vị trí hàng hóa tập trung và khai thác hiệu quả hơn phương án bố trí kho đã triển khai.

• Sơ đồ kho trực quan theo Dãy – Tầng – Kệ: Định vị chính xác tọa độ lưu trữ của từng mã hàng; giúp thủ kho biết ngay ô kệ nào còn trống để xếp hàng mới.

• Tối ưu lộ trình nhặt hàng: Hệ thống chỉ dẫn đường đi ngắn nhất đến vị trí ô kệ, loại bỏ thời gian tìm kiếm lòng vòng.
• Kiểm soát đa tiêu chí real-time: Theo dõi chi tiết theo SKU, mã vạch/QR, số lô và hạn dùng; số liệu phần mềm luôn khớp 100% với thực tế kệ.

• Chỉ dẫn xuất kho chuẩn FIFO/FEFO: Điều hướng lấy đúng lô hàng nhập trước hoặc cận date trước, hạn chế hư hỏng, quá hạn.
• Liên thông Bán hàng – Kế toán: Đồng bộ đơn xuất bán từ kinh doanh và tự động luân chuyển số liệu sang kế toán để hạch toán giá vốn ngay lập tức.

Nhận tư vấn miễn phí

Hơn 400.000+ doanh nghiệp & hộ kinh doanh đã tin chọn MISA AMIS, trong đó có các công ty đã sử dụng AMIS Kho hàng như Công ty TNHH Xuất Nhập Khẩu KingFish, Công ty cổ phần XNK May Hải Anh, Công ty cổ phần TICO Việt Nam, Công ty TNHH Mira Tav… và nhiều doanh nghiệp khác.

Kết luận

Thiết kế Warehouse Layout khoa học là bước nền tảng để doanh nghiệp tối đa hóa diện tích kho và tăng tốc độ xử lý đơn hàng. Việc ứng dụng giải pháp sơ đồ kho trực quan trên AMIS Kho hàng sẽ giúp hiện thực hóa bản vẽ vào vận hành thực tế, cắt giảm thời gian di chuyển và nâng cao năng lực cạnh tranh cho chuỗi cung ứng.